Beslenme ve Diyetetik

BESLEYİCİ LEZZETLER İÇİN KÜÇÜK İPUÇLARI

Yeterli ve dengeli beslenme sizce nasıl olmalı? Yeterli ve dengeli beslenmeyi ne yediğimiz mi yoksa yenilen yemeğin nasıl hazırlandığı etkili oluyor mudur? Bunlar yemek hazırlarken aklımıza gelmiyordur ama besin ögelerinden kayıpları en aza indirgemek için yemeğimizi nasıl hazırlayacağımızı düşünmeliyiz.

Vitamin ve mineraller ısıya, ışığa, ve metale karşı hassastır. Bir de suda çözünen vitaminler için sebzeler haşlandıktan sonra sularının dökülmesi de ciddi vitamin ve mineral kayıplarına neden olduğu bilinmektedir. Folik asit hem suda çözünüyor hem de ısıya oldukça dayanaksızdır. Yeşilliklerle yapılan yemeklerde en fazla kayıpların folik asitten olduğu söylenebilir. Bir diğer meyve ve sebzelerin metallerle teması sonucu kayba uğrayan vitamin C vitaminidir. C vitamini antioksidan özelliği nedeniyle bağışıklığımız için önemli bir vitamindir.

Sebze ve Meyvelerdeki Besin Ögesi Kayıpları

Sebzeler kesildikten sonra hava ile temas etmesi C vitamin kayıplarına yol açarken ısı ile işlem görmesi folik asit kayıplarına neden olmaktadır. Ayrıca sebzelerin haşlama için kullanılan su miktarı; fazla su kullanılması sebzelerin içindeki B grubu vitaminlerinin ve C vitamini suda çözülmesine neden olup suyu kullanmayıp döktüğümüzde de vitaminleri de dökmüş oluyoruz. Ama artık bu yazıyı okuduktan sonra sebzelerimizi az su ya da buharda pişirme yöntemlerini seçeceğiz. Sebze ve meyveler metaller ile temas sonucu kayıplar meydana geldiği için çok ince kıyılmamalı, marul gibi yapraklı sebzeler bıçak kullanılmadan elle parçalanmalıdır

Tahıllardaki Besin Ögesi Kayıpları

Tahıllar kepek yani kabuk, endosperm ve embriyodan oluşmaktadır. Kepek kısmında posa aktivitesine sahip lignin, hemiselüloz ve selüloz gibi bileşikler bulunur. Eğer tahılları tam tahıl tüketmezsek posa alımı azalmaktadır. Posa; sindirim sistemi sağlığına ve tokluk-açlık fizyolojisine yardımcı bir bileşiktir. Ayrıca kepek kısmında B grubu vitaminleri ve mineraller bulunmaktadır. Tahıllar B grubu vitaminlerinden tiaminin en iyi kaynağıdır. Tiamin ısıya ve aside dayanıksızdır. Kurubaklagilleri pişirirken karbonat ya da soda eklememeliyiz. Ayrıca pirinç, bulgur  ve irmik gibi tahıllara kavurma işlemini kısa tutmalı ya da uygulamamalıyız. Tiamin suda çözünen bir vitamin olduğu için makarna ve kurubaklagillerin haşlama suları dökülmemelidir.

Bitkisel Yağlardaki Besin Ögesi Kayıpları

Bitkisel yağ denince aklımıza ilk bin bir çeşit yararı bilinen zeytinyağı gelmektedir. Zeytinyağının antioksidan aktivitesi oldukça yüksektir. Bitkisel yağlarda en önemli sorun acılaşmadır. Çünkü bitkisel yağlarda doymamış yağ asitleri doymuş yağ asitlerine kıyasla fazladır. Doymamış yağ asitlerinin ortamda bulunması oksidasyon meydana gelecektir. Oksidasyon sonucu yağda acılaşma gözlenecektir. Oksidasyonu ısı, ışık ve metalle temas hızlandıracaktır. Bunları saydık şimdi mutfağımızı düşünelim. Mutfağımızda yağ şişemiz nerede? Ocağın yanında cam bir şişede mi yağı saklıyoruz. O zaman yağımızın faydalı özelliklerine büyük ölçüde zarar veriyoruz. Artık yağımızı karanlıkta, ısıdan uzakta ve koyu renkli bir cam şişede saklamayı düşünebilirsiniz. Ayrıca zeytinyağını mümkün olduğunca salatalarda tüketmeyi tercih edebilirisiniz. Yemeklerde kullanmayı tercih edecekseniz eğer kullanacağınız yağı ikiye bölün ve yarısını yemeği yaparken diğer yarısını da yemek piştikten sonra eklemeyi tercih edebilirsiniz.

KAYNAKÇA

Baysal A. (2019). Beslenme. Hatipoğlu Yayınları

Sümerya İŞMARCI

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir