Gastronomi

İTALYA MUTFAĞI

Mutfakları tanıtıp, bayrak renklerini bile gıdaları temsil eden renklerden alan ülkeden bahsetmemek hiç olur mu? Akdeniz ve akdeniz mutfağı dediğimiz zaman akla gelen ülkeleri saysak ilk ya da ikinci sırada aklımıza gelen İtalya’nın mutfağına konuk oluyoruz.İtalya dediğimiz zaman aklımıza direkt pizza, makarna ve kahve gelsede İtalya mutfağı bundan çok çok daha fazlası. Tarihi MÖ 4. yüzyıla kadar uzanan Etrüsk, Antik Yunan, Antik Roma, Yahudi ve Arap mutfaklarının da etkisiyle gelişen çok köklü bir geçmişe sahiptir. Mutfağın en temel özelliği ülkenin çeşitli bölgelerinden çeşitli kültürlere sahip olup (bizim aksimize) bunları çok iyi bir şekilde biraraya getirmeyi başarmasıdır. Şehirlere göre değişiklik gösteren İtalya mutfağı; kuzeyde balık, patates, mısır ve peynir çeşitleriyle şekillenirken güneye doğru inildikçe zeytin, enginar, patlıcan, kapari, sardalya, ançüez gibi sebze ağırlıklı yöresel tatlarla zenginleşir. Ülkenin genelinde domates sosu hem makarnaların hem de pizzaların vazgeçilmezidir. İtalyada yüzyıllar boyu zengin ile fakirin yediği yemekler farklılık göstermiştir. Cucina Rica adı altında zengin mutfağı; Cucina Povera adı altında fakir mutfağı oluşmuştur. Bu durum Rönesans ile birlikte, orta sınıfın yükselişe geçtiği dönemde son bulmuş ve iki mutfak birleşmiştir. Peynir çeşitleri ve şaraplar, tabii ki bu konuda da oldukça iyiler. Şaşırdık mı? Mozarella ve parmesanı bilmeyen yoktur. Mozarella zaten İtalya bayrağına rengini veren ürünlerden biri ama ona sonra geleceğiz. Gorgonzola, provolone, taleggio, robiola peimonte, pecorino toscana, fontina d’aosta gibi çeşit çeşit saymakla bitmeyeceğimiz kaliteli peynirler mevcut o yüzden İtalya mutfağı denince aklınıza sadece belli şeyler gelmesin ya da başka bir deyişle aklınıza gelen belli başlı ürünler bile kendi içlerinde yüzlerce çeşite bölünüyor gerçekten harika bir mutfak. Şarap konusunda da kısa bir özet geçmek istiyorum yoksa bu yazı bitmez. Tarihin tozlu sayfalarını karıştarak olursak İtalya ve şarap karşımıza M.Ö 2.yy civarı çıkmaya başlıyor. Dünyanın en eski şarap üreten ülkelerinden biri konumunda bulunuyorlar. 4000 yıl öncesine dayanan bir şarapçılık geçmişi, 20 şarap bölgesi ve 500’den fazla üzüm çeşidi ile İtalyan şarabının büyüleyici dünyasında kaybolmak hiç zor değil. Biraz daha bildiğimiz lezzetler hakkında konuşacak olursak, en bilinen yemeklerden biri makarnalar. Yıllık ortalama kişi başı 30 kilo kadar makarna tüketimi yapar İtalyan halkı ve bu sonuç onları hem üretim hem de tüketim anlamında birinci sırada yapıyor.Yöresel isimler de alan yüzlerce makarna çeşidi bulunmaktadır. Burada kesinlikle abartmıyorum gerçekten 600 çeşitten fazla makarnadan söz ediyorum.Tortellini, Lazanya ve Penne sadece birkaç örnek. Makarnaların şekillerine ve cinslerine göre farklı sos çeşitleri mevcut. Örneğin penne gibi içi boş olan makarnaları daha taneli soslarla pişiriyorlar bu şekilde sos makarnanın içine giriyor fakat spagetti gibi makarnaları daha tanesiz soslarla pişirmeyi tercih ediyorlar. Ne demek istediğim daha kolay anlaşılsın diye en bilindik makarnalardan örnek vermek istedim. Çorbalar, İtalya’da çorbalar sulu ve kuru olmak üzere iki türde yapılmaktadır. Fakat türü ne olursa olsun çorbalar daima kızarmış ekmek parçaları ile servis edilmektedir. Pizzalara gelecek olursak, ilk olarak yoksul ailelerin tercih ettiği bir yemek olarak ortaya çıkıyor pizza daha sonra başlarda bahsettiğim zengin mutfak ve fakir mutfak birleşmesiyle namı yayılmaya başlıyor. Dünyaca üne ilk kavuşmasıysa 1889 yılında gerçekleşiyor. Dönemin İngiltere kraliçesi Margheritta mozarella, fesleğen ve domatesten oluşan bir pizza yiyor ve devamını tahmin edebiliyorsunuzdur. Pizzayı ne kadar beğendiyse kendi adını vermiş bayağı alçak gönüllüymüş. Son olarakta bir kaç kültürel bilgi vererek yazımı noktalamak istiyorum. talyanlar Pazar günü tüm ailenin bir arada masaya oturduğu öğlen yemeklerine büyük önem verirler ve televizyon daima kapalı olur. Masaların vazgeçilmezi şarap ve bol kahkahadır. İtalyada salatalar yemeğin yanında yardımcı öğün ya da meze olarak değil yemek olarak ekmekle yenir ve en meşhuru domates ve mozzarellanın dilimler halinde sıralandığı insalata capresedir. Bayrak renkleri ve anlamları konusuna gelecek olursak tabii ki ben biraz mübalağa yaptım bu konuda bir çok farklı söylem var. Kimileri, yeşilin doğayı, beyazın Alplerdeki karı, kırmızının da İtalyan Bağımsızlık Savaşı`nda akan kanı temsil ettiğini söyler. Kimileri de daha çok mutfakla alakalı olarak beyazın mozarella peyniri, yeşilin fesleğen, kırmızınında domates olduğunu söyler ki ben de bunun daha uygun olduğunu düşünüyorum asla mesleğimle alakalı değil :). ALİHAN CEYLAN

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir