Edebiyat

OTHELLO

“Kıskançlık, etiyle beslendiği avla oynayan / Yeşil gözlü bir canavardır.” Kıskançlık hangi anlamda veya kime karşı olursa olsun insanın içinden parçalar söker durur. Güveni de yerle bir eder, insan hayatını da. Berrak sularda yüzmek yerine bulanık sularda buluverir insan kendini ve o bulanık sularda da neler kaybedileceği hiçbir zaman bilinmez. Bulanık sular durulduğunda ise insan elinde ne kaldığından çok neler kaybettiğiyle yüzleşir. Eserin başkahramanı Othello işini çok iyi yapan ve saygı gören, Mağripli zenci bir komutandır. Soylu bir ailenin kızı olan güzeller güzeli Desdemona’ya aşıktır ve duyguları karşılıklı olmasına rağmen Desdemona’nın ırkçı babası Sinyor Brabantio onay vermediği için kaçarak evlenirler. Olaylı geçen bu geceden sonra Osmanlı ve Venedik arasında çıkan savaştan dolayı Othello Kıbrıs adasında görevlendirilir ve böylece Venedik’te başlayan oyun Kıbrıs’a taşınır. Kötü hava şartlarında adaya beklenilenden erken ulaşan Desdemona, yardımcısı Emilia, Othello’nun çavuşu ve Emilia’nın kocası Iago ve Othello’nun yaveri Cassio, Othello’nun gemisinin karaya ulaşmasını beklerler. Çok endişelenen Desdemona’yı avutmaya çalışan Cassio, kötü kalpli Iago’nun aklına şeytani bir plan düşürür çünkü Iago yaverlik görevini kendisinin hak ettiğini düşünür ve Cassio’dan düşük bir rütbede olmayı hazmedemez. Iago, Desdemona ile Cassio arasında gizli bir aşk olduğunu Othello’nun aklına sokacaktır ve Othello karaya ulaştıktan sonra bu planı sinsice devreye sokar. Iago’nun bir arkadaşı olan Roderigo Desdemona’ya aşıktır ve Iago onu Desdemona’ya kavuşma vaatleri ile oyalayarak onu maşa olarak kullanır ve parasını yer. Iago Roderigo’ya, Cassio ile Desdemona arasında ilişki olduğunu söyleyerek onu doldurur ve nöbetteyken Cassio’ya kötü bir asker olduğunu söylemesi için tembihler. Kutlama yapılan gece Cassio nöbetteyken onun içkiye karşı olan zayıflığını bilen Iago onu ikna ederek içki içirir ve sarhoş eder. Roderigo, Cassio’yu kışkırtır ve bir kargaşa patlak verir. Bu olay Cassio’nun görevinden alınmasına yol açar; tam da Iago’nun planladığı gibi. Iago, Cassio’ya görevi için Desdemona’nın ona yardım edeceğini söyleyerek onların görüşmesini sağlar. İyi yürekli Desdemona yavere yardım etmek için elinden geleni yapacağını söyler ve her fırsatta Othello’ya bu konuyu açar. Iago böylece Othello’nun kalbine şüphe tohumlarını ekmeye başlar. Başlangıçta iyi ahlaklı karısına güvenen Othello, zamanla Iago’nun vesveselerini dinlemeye başlar ve ondan sağlam bir kanıt ister. Iago, bir gece Cassio’da kaldığını, onun uykusunda Desdemona’yı sayıkladığını, üstü çilek işlemeli bir mendili onun elinde gördüğünü, bu mendille sakalını sildiğini söyler. Ona verdiği ilk mendilin artık olmadığını ve onun Cassio’da olduğu gerekçesiyle Desdemona’ya güvenini kaybeder. Desdemona’nın yanlışlıkla düşürdüğü ve Iago’nun karısı Emilia sayesinde ulaştığı bu mendil yüzünden karısının onu aldattığına emin olur. Othello, Desdemona’dan mendili ister ve karısı getiremeyince hiç kuşkusu kalmaz. Artık Othello’nun kalbindeki o güzel aşkın yerini, nefret ve intikam duyguları almıştır. Iago artık yaver olmuştur fakat yalanlarına yalan eklemeye devam eder. Cassio’nun Desdemona ile birlikte olduğunu kendisine anlattığını ve anlatırken uzaktan yüz ifadesine bakmasını söyler Othello’ya. Iago Cassio’yla ona aşık olan bir kadın hakkında konuşur fakat Othello, Cassio’nun gülüşlerini gördükçe sinirlenir. Bu sırada Cassio’ya aşık olan kadın elinde Othello’nun karısına verdiği mendili görünce kendini kaybeder. O gece karısını zahirleyerek öldürme kararı alır fakat Iago ona boğarak öldürmesini söyler ve bu fikir Othello’nun hoşuna gider. Bu sırada Desdemona’nın soylu kuzeni Lodovico Venedik’ten bir mektup getirir; Othello’nun Venedik’e dönmesi ve Kıbrıs’ta yerine Cassio’nun getirilmesi söylenir mektupta. Desdemona bu habere çok sevinir ve Othello artık iyice çileden çıkmıştır. Ona hakaret ederek onu tokatlar. Lodovico gördüklerine inanamaz çünkü saygın Mağripli hakkında hep güzel şeyler söylenmektedir. Desdemona’nın yardımcısı Emilia’yı çağırıp sorguya çeker Othello ve Emilia hanımının çok namuslu olduğunu söyler fakat Othello inanmaz. Roderigo, Desdemona’yı elde edebilmek amacıyla harcadığı paraların hesabını Iago’dan sorar. Desdemona’ya vermek üzere aldığı mücevherleri gidip isteyeceğini söyler ve onu yine kandırır. Othello’nun Venedik’e çağrıldığını, onun yerine Cassio’nun geçeceğini, eğer Cassio’yu öldürürse Desdemona’nın kendisine kalacağını, söyler. Iago ile Roderigo bir sokakta saklanır. Iago, hem Cassio’nun hem de Roderigo’nun ölmesini ister. Roderigo saklandığı yerden çıkarak Cassio’ya saldırır ve Cassio kılıcını çekerek kendisini savunur, Roderigo’yu yaralar. Bu sırada Iago, Cassio’yu bacağından yaralar ve kaçar. Kim tarafından yaralandığını görmeyen Cassio bağırmaya başlar ve Iago her şeyden habersizmiş gibi fenerle Cassio’ya yardım eder. Othello karısının yatak odasına girer ve uyuyan karısının yanına giderek onu öper çünkü ne olursa olsun onu seviyordur. Desdemona’ya dua etmesini çünkü onu öldüreceğini söyler. Hangi sebeple öleceğini sorar Desdemona ve mendili Cassio’ya verdiği için öldürüleceği cevabını alır. Desdemona vermediğine yemin eder fakat Othello, Cassio’nun her şeyi anlattığını söyler ona. Cassio’nun yalan söylediğini belirten Desdemona’ya dua etme fırsatı bile vermez Othello ve karısını yastıkla boğarak öldürür. O sırada odaya giren Emilia, Cassio’nun Roderigo adlı bir genci öldürdüğünü söyler. Henüz ölmeyen Desdeona’nın “haksız yere ölüyorum” sayıklamaları duyulur ve Emilia hanımının yanına koşar. Son nefesinde bile sevgisini kanıtlar Desdemona: “Sevgimi ilet, beni seven efendime. Ah, elveda!” ve ölür. Othello, karısının kendisini Cassio ile aldattığını Iago’dan öğrendiğini söyler. Emilia, bu işte kocası Iago’nun parmağı olduğunu öğrenince şaşırır. Othello kılıcını çeker, fakat Emilia korkusuz bir şekilde bağırır, hanımını iftira attığı için Iago’dan hesap sorar. Iago, karısını susturmaya çalışır. Othello odadakilere, karısını niçin öldürdüğünü anlatırken Desdemona’ya hediye ettiği mendili, Cassio’nun elinde gördüğünü söyler. Iago’dan hiç şüphelenmeyen Emilia, mendil lafını duyar duymaz bu cinayetin asıl sorumlusunun kocası olduğunu anlar ve mendili kendisisinin bulup kocasına verdiğini anlatır.  Iago, kılıcını karısına saplar ve hızla kaçar fakat odadakiler Iago’nun peşine düşer yakalayıp getirirler. Othello küçük bir kılıcı Iago’ya saplar, onu yaralar. Othello, Cassio’dan kendisini bağışlamasını ister. Iago’nun bütün pislikleri ortaya çıkar. Lodovico, Iago’nun işkence edildikten sonra öldürülmesi emrini verir. Kıbrıs’ın yönetimi Cassio’ya verilir ve Othello hücre cezasına çarptırılır. Othello ölmeden önce son bir kez Desdemona’yı öperek hançerle intihar eder. Son sözleri ise şöyledir: “Benim için, akılsızca, ama çok seven biri, deyin; / Kolayca kıskanmayan, ama bir kez de kıskandı mı / Kendini kaybeden biri diye söz edin benden.”  Dünyanın en büyük yazarlarından biri kabul edilen İngiliz yazar William Shakespeare, çok çeşitli türlerde eserler vermiştir ve yüzden fazla eseri bulunmaktadır. 5 perdelik bir tragedya olan Othello; aşk, ihanet ve kıskançlık üçgeni üzerine kurulmuş bir tiyatro eseridir. Çok güçlü bir eser olan Othello kendisine tıp literatüründe de yer edinmiştir. Othello sendromu, birlikte olunan kişiyi kıskanma, kendisini aldattığını düşünme gibi patolojik bir rahatsızlıktır ve adını Shakespeare’ın Othello adlı eserinden almıştır. Othello, 1930’lu ve 1940’lı yıllarda Türkiye’de çadır ve halk tiyatrolarında yaygın olarak “Arabın İntikamı” adıyla temsil edilmiş ve daha sonra değişik tarihlerde defalarca sahnelenmiştir. Dünyada hala birçok ülkede sahnelenmeye devam eden eser, 1995 yılında aynı adla beyaz perdeye uyarlanmıştır. İzleyeceklere ve okuyacaklara şimdiden iyi seyirler ve iyi okumalar.

İlayda Ince

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir